MÔ HÌNH NUÔI LỢN VÂN PA MỞ HƯỚNG LÀM GIÀU CHO ĐỒNG BÀO MIỀN NÚI

Thứ hai - 07/09/2026 23:36

Từ mô hình chăn nuôi lợn bản địa Vân Pa theo hướng an toàn sinh học gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm do Trung tâm Khuyến nông thực hiện, đồng bào Bru Vân Kiều, Pa Cô không chỉ từng bước thay đổi tập quán sản xuất mà còn có thêm cơ hội nâng cao thu nhập từ chính giống vật nuôi gắn bó lâu đời với cuộc sống của mình. Hiệu quả bước đầu của mô hình đang mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững, đồng thời góp phần bảo tồn nguồn gen quý của giống lợn bản địa này.

Mô hình chăn nuôi lợn bản địa gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm

Là một trong những hộ tham gia mô hình năm 2026, anh Hồ Văn Sĩ ở thôn Pa Nang, xã Đakrông đã mạnh dạn đầu tư xây dựng chuồng trại theo đúng yêu cầu kỹ thuật, cách xa khu dân cư, bảo đảm thông thoáng và vệ sinh môi trường. Gia đình anh được hỗ trợ 30 con lợn giống Vân Pa, cùng thức ăn hỗn hợp, vắc-xin, thuốc thú y, chế phẩm vi sinh và các vật tư cần thiết phục vụ chăn nuôi.
Điều anh Hồ Văn Sĩ đánh giá cao nhất không phải chỉ là con giống mà là quá trình được cán bộ khuyến nông hướng dẫn tận tình ngay tại chuồng nuôi. Từ cách phối trộn thức ăn, chăm sóc, vệ sinh chuồng trại đến phòng, chống dịch bệnh đều được hướng dẫn cụ thể. Nhờ vậy, chỉ sau một thời gian ngắn, gia đình đã nắm vững quy trình kỹ thuật, đàn lợn sinh trưởng khỏe mạnh, đồng đều. Việc tận dụng chuối, lá cây rừng và các nguồn thức ăn sẵn có cũng giúp gia đình anh giảm đáng kể chi phí chăn nuôi.
Còn chị Lê Thị Hải Tăng ở thôn Pa Hy thì không khỏi lo lắng khi lần đầu tiếp cận mô hình nuôi lợn bằng đệm lót sinh học. Trước đây, gia đình chị chủ yếu nuôi theo hình thức thả rông nên mọi kỹ thuật mới đều khá xa lạ. Tuy nhiên, sau khi tham gia các lớp tập huấn và được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn "cầm tay chỉ việc", chị đã thay đổi hoàn toàn cách chăn nuôi.
Từ khâu làm chuồng, sử dụng đệm lót sinh học, phối trộn thức ăn đến vệ sinh chuồng trại đều được thực hiện đúng quy trình. Chỉ sau hơn hai tháng, đàn lợn phát triển tốt, tăng trọng nhanh, chuồng nuôi sạch sẽ, gần như không còn mùi hôi. Điều quan trọng hơn là chị đã có đủ tự tin để hướng dẫn lại cho nhiều hộ dân khác trong thôn cùng áp dụng.
Theo đánh giá của cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị, điểm khác biệt của mô hình là áp dụng đồng bộ các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học. Trong đó, đệm lót sinh học không chỉ giúp phân hủy chất thải, giảm ô nhiễm môi trường mà còn hạn chế sự phát sinh của mầm bệnh, giảm sử dụng kháng sinh và nâng cao chất lượng thịt. Đây cũng là giải pháp quan trọng giúp các hộ chăn nuôi chủ động phòng ngừa dịch tả lợn châu Phi - loại dịch bệnh vẫn đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Ông Hà Xuân Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị cho biết, Dự án Khuyến nông Quốc gia về chăn nuôi lợn bản địa gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm được Trung tâm Khuyến nông tỉnh thực hiện từ năm 2025 đến năm 2027. Dự án được triển khai với quy mô 550 con trong 3 năm tại các thôn, xã thuộc vùng miền núi khó khăn, đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu xuyên suốt của dự án là bảo tồn và phát triển nguồn gen lợn bản địa Vân Pa, thay đổi tập quán chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học và từng bước hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm. Đây là yếu tố quyết định để mô hình không chỉ dừng lại ở hỗ trợ sản xuất mà còn tạo sinh kế lâu dài cho đồng bào miền núi.
Cùng với chuyển giao kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông đã chủ động kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở kinh doanh để tiêu thụ sản phẩm. Hiện nay, thịt lợn Vân Pa đã có mặt tại nhiều nhà hàng, quán ăn và các điểm du lịch cộng đồng trong tỉnh. Chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc cùng quy trình chăn nuôi bảo đảm an toàn sinh học đang tạo lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm trên thị trường.
Theo ông Hoàng Quốc Thịnh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đakrông, đây là mô hình rất phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ tận dụng được nguồn thức ăn sẵn có, mô hình còn giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất, từng bước chuyển từ chăn nuôi tự phát sang sản xuất hàng hóa gắn với thị trường. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá và nhân rộng mô hình để nhiều hộ dân có điều kiện tham gia.
Hiệu quả bước đầu của mô hình đã chứng minh rằng bảo tồn nguồn gen bản địa chỉ thực sự bền vững khi gắn với lợi ích kinh tế của người dân. Khi người chăn nuôi nhìn thấy thu nhập ổn định, có đầu ra cho sản phẩm và được đồng hành về kỹ thuật, giống lợn Vân Pa sẽ không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành lợi thế phát triển kinh tế của vùng cao Quảng Trị. Đó cũng là hướng đi để vừa bảo tồn giá trị bản địa, vừa tạo động lực phát triển nông nghiệp xanh, bền vững và nâng cao đời sống đồng bào miền núi trong những năm tới.

Tác giả: Ngọc Thuận