Cà phê Quảng Trị hướng tới “không mất rừng” để chinh phục thị trường châu Âu
- Chủ nhật - 08/02/2026 21:31
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 16/5/2023, Ủy ban châu Âu (EC) đã thông qua Quy định chống mất rừng (EUDR), cấm nhập khẩu các sản phẩm nông sản có nguồn gốc từ đất rừng bị phá hoặc suy thoái sau ngày 31/12/2020. Quy định này có hiệu lực từ 29/6/2023 và sẽ ràng buộc từ 30/12/2025 đối với doanh nghiệp lớn và từ 30/6/2026 đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ. Trong các ngành hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang EU, cà phê là mặt hàng chịu ảnh hưởng lớn nhất. Theo EUDR, 100% sản phẩm cà phê Việt Nam khi nhập khẩu vào EU phải có hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch, định vị GPS từng vườn, bản đồ rừng tại thời điểm 31/12/2020, dữ liệu vệ tinh đa thời gian và hồ sơ pháp lý đất đai.
Người trồng cà phê ở Quảng Trị đang hướng tới trồng cà phê không gây mất rừng
Tại Quảng Trị, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 238/KH-UBND ngày 23/12/2023 nhằm thích ứng với EUDR, gồm tuyên truyền quy định đến nông dân và doanh nghiệp, thành lập nhóm công tác công tư, rà soát diện tích đất trồng cà phê, xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng và tham mưu chính sách phát triển ngành hàng. Diện tích cà phê toàn tỉnh hiện khoảng 3.700 ha, trong đó hơn 3.400 ha đang cho sản phẩm. Năng suất bình quân đạt 13 tạ nhân/ha, sản lượng ước đạt trên 4.500 tấn mỗi năm. Đây là nguồn lực đáng kể để tỉnh xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng, phục vụ yêu cầu truy xuất nguồn gốc “không mất rừng”.
Thách thức đặt ra là không nhỏ: nông hộ nhỏ lẻ, quy mô không tập trung, thiếu giấy tờ pháp lý đất đai khiến việc truy xuất nguồn gốc gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp xuất khẩu chủ yếu vừa và nhỏ, khó đáp ứng yêu cầu 100% sản phẩm có tọa độ GPS rõ ràng. Nếu phát hiện có tình trạng mất rừng, lô hàng sẽ bị đối tác EU thu hồi hoặc trả lại, tạo áp lực lớn về uy tín và tài chính. Ngoài ra, giá cà phê tăng cao có thể dẫn đến nguy cơ người dân mở rộng diện tích bằng cách lấn chiếm đất rừng, gây rủi ro cho mục tiêu phát triển bền vững.
Song song với thách thức, EUDR cũng mở ra nhiều cơ hội. Nếu tuân thủ quy định, chất lượng cà phê Quảng Trị sẽ được khẳng định, thị trường xuất khẩu sang EU và quốc tế rộng mở. Các dự án quốc tế như WWF, VFBC, MCNV cùng doanh nghiệp nước ngoài như Slow Forest Coffee đang quan tâm đầu tư vào cà phê đặc sản, cà phê hữu cơ, cà phê có chứng nhận. Việc chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang mô hình bền vững như VietGAP, 4C, Rainforest Alliance sẽ nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng xu thế tiêu dùng xanh.
Ở tầm quốc gia, Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới. Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,34 triệu tấn cà phê, đạt kim ngạch 5,48 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Dù khối lượng giảm 17,1% so với năm 2023, giá trị lại tăng gần 30% nhờ giá xuất khẩu bình quân đạt 4.151 USD/tấn, tăng 56,9%. Riêng thị trường EU, 8 tháng đầu năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 420 nghìn tấn cà phê, trị giá 1,549 tỷ USD, chiếm 38% tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê cả nước. Giá xuất khẩu bình quân sang EU đạt 3.709 USD/tấn, tăng 54,3% so với cùng kỳ năm 2023.
Trong một hội nghị triển khai kế hoạch hành động, bà Nguyễn Hồng Phương – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường đã nhấn mạnh: “Cà phê Quảng Trị muốn đi xa thì phải đi bằng con đường minh bạch. Không chỉ minh bạch về chất lượng mà còn minh bạch về nguồn gốc đất đai, về trách nhiệm với rừng. Nếu chúng ta chứng minh được cà phê Quảng Trị là cà phê không mất rừng, thì đó sẽ là tấm hộ chiếu để bước vào thị trường châu Âu.” Lời khẳng định này cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc biến thách thức thành cơ hội, đồng thời định hình thương hiệu cà phê Quảng Trị gắn với phát triển xanh.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Lê Minh Hoan cũng có chia sẻ: “Mọi sự thay đổi đều khó khăn nhưng nếu không thay đổi chúng ta còn khó khăn hơn nữa.” Đây là thông điệp khẳng định rằng sự chủ động của cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người nông dân là yếu tố quyết định để cà phê Quảng Trị thích ứng thành công với EUDR, giữ vững thị trường châu Âu và hướng tới phát triển xanh, minh bạch, bền vững.
Với diện tích hơn 3.700 ha, sản lượng trên 4.500 tấn mỗi năm và giá cà phê đang ở mức cao, Quảng Trị có đủ tiềm lực để xây dựng thương hiệu “cà phê không mất rừng”. Nếu biết tận dụng cơ hội, cà phê Quảng Trị sẽ trở thành sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của Việt Nam trong chiến lược phát triển bền vững, minh bạch và trách nhiệm, góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ thế giới.
Thách thức đặt ra là không nhỏ: nông hộ nhỏ lẻ, quy mô không tập trung, thiếu giấy tờ pháp lý đất đai khiến việc truy xuất nguồn gốc gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp xuất khẩu chủ yếu vừa và nhỏ, khó đáp ứng yêu cầu 100% sản phẩm có tọa độ GPS rõ ràng. Nếu phát hiện có tình trạng mất rừng, lô hàng sẽ bị đối tác EU thu hồi hoặc trả lại, tạo áp lực lớn về uy tín và tài chính. Ngoài ra, giá cà phê tăng cao có thể dẫn đến nguy cơ người dân mở rộng diện tích bằng cách lấn chiếm đất rừng, gây rủi ro cho mục tiêu phát triển bền vững.
Song song với thách thức, EUDR cũng mở ra nhiều cơ hội. Nếu tuân thủ quy định, chất lượng cà phê Quảng Trị sẽ được khẳng định, thị trường xuất khẩu sang EU và quốc tế rộng mở. Các dự án quốc tế như WWF, VFBC, MCNV cùng doanh nghiệp nước ngoài như Slow Forest Coffee đang quan tâm đầu tư vào cà phê đặc sản, cà phê hữu cơ, cà phê có chứng nhận. Việc chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang mô hình bền vững như VietGAP, 4C, Rainforest Alliance sẽ nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng xu thế tiêu dùng xanh.
Ở tầm quốc gia, Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới. Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,34 triệu tấn cà phê, đạt kim ngạch 5,48 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Dù khối lượng giảm 17,1% so với năm 2023, giá trị lại tăng gần 30% nhờ giá xuất khẩu bình quân đạt 4.151 USD/tấn, tăng 56,9%. Riêng thị trường EU, 8 tháng đầu năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 420 nghìn tấn cà phê, trị giá 1,549 tỷ USD, chiếm 38% tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê cả nước. Giá xuất khẩu bình quân sang EU đạt 3.709 USD/tấn, tăng 54,3% so với cùng kỳ năm 2023.
Trong một hội nghị triển khai kế hoạch hành động, bà Nguyễn Hồng Phương – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường đã nhấn mạnh: “Cà phê Quảng Trị muốn đi xa thì phải đi bằng con đường minh bạch. Không chỉ minh bạch về chất lượng mà còn minh bạch về nguồn gốc đất đai, về trách nhiệm với rừng. Nếu chúng ta chứng minh được cà phê Quảng Trị là cà phê không mất rừng, thì đó sẽ là tấm hộ chiếu để bước vào thị trường châu Âu.” Lời khẳng định này cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc biến thách thức thành cơ hội, đồng thời định hình thương hiệu cà phê Quảng Trị gắn với phát triển xanh.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Lê Minh Hoan cũng có chia sẻ: “Mọi sự thay đổi đều khó khăn nhưng nếu không thay đổi chúng ta còn khó khăn hơn nữa.” Đây là thông điệp khẳng định rằng sự chủ động của cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người nông dân là yếu tố quyết định để cà phê Quảng Trị thích ứng thành công với EUDR, giữ vững thị trường châu Âu và hướng tới phát triển xanh, minh bạch, bền vững.
Với diện tích hơn 3.700 ha, sản lượng trên 4.500 tấn mỗi năm và giá cà phê đang ở mức cao, Quảng Trị có đủ tiềm lực để xây dựng thương hiệu “cà phê không mất rừng”. Nếu biết tận dụng cơ hội, cà phê Quảng Trị sẽ trở thành sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của Việt Nam trong chiến lược phát triển bền vững, minh bạch và trách nhiệm, góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ thế giới.