Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị

https://khuyennong.quangtri.gov.vn

KỸ THUẬT NUÔI TÔM CÀNG XANH TRONG AO ĐẤT

I. GIỚI THIỆU VÊ TÔM CÀNG XANH
Tôm càng xanhlà một loài tôm nước ngọt có khả năng thích nghi tốt với nhiều môi trường khác nhau, từ sông, hồ đến vùng nước lợ. Chúng có kích thước lớn, với đặc điểm nhận dạng dễ dàng là đôi càng to và màu xanh đặc trưng. 
Tôm càng xanh không chỉ có hình thức bắt mắt mà còn là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, cung cấp protein, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.Giá trị kinh tế của tôm càng xanh rất cao, chúng được ưa chuộng trên thị trường nội địa và xuất khẩu. Thịt tôm càng xanh không chỉ thơm ngon mà còn chứa nhiều dưỡng chất, giúp nâng cao sức khỏe. Chính vì vậy, ngày nay nuôi tôm càng xanh được nhiều người dân biết đến và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình tại nhiều địa phương.
KỸ THUẬT NUÔI TÔM CÀNG XANH TRONG AO ĐẤT
Ở nước ta, trong ao nuôi hay trong khai thác tự nhiên thì xuất hiện 2 dạng tôm càng mà được gọi là tôm càng xanh và tôm càng lửa.
- Về đặc điểm hình thái, sinh trưởng: Tôm càng xanh có thân tương đối tròn, con trưởng thành có màu xanh dương đậm. Tôm có trọng lượng khá lớn, con đực có thể đạt tới 450g/con. Khi chiều dài bình quân từ 8 -14cm, trọng lượng cơ thể đạt 10 - 20g thì tôm càng xanh có sự phát triển tương đương giữa con đực và con cái. Khi chiều dài vượt quá 14cm thì con đực thường phát triển nhanh hơn con cái. Vòng đời của tôm càng xanh có có 4 giai đoạn rõ ràng là trứng, ấu trùng, hậu ấu trùng và tôm trưởng thành. Tôm trưởng thành sống ở vùng nước ngọt, thành thục và giao vi trong nước ngọt, nhưng sau đó chúng di cư ra vùng nước lợ (có độ mặn 6-18%o) và ấu trùng nở ra, sống phù du trong nưóc lợ. Khi hoàn thành 11 lần lột xác để thành tôm con thì tôm di chuyển dần vào trong vùng nước ngọt.
- Về đặc điểm sinh sản: Trong tự nhiên, tôm thành thục và giao vĩ xảy ra hầu như quanh năm. Tùy từng nơi mà chỉ tập trung vào những mùa chính, ở Đồng Bằng Sông Cửu Long, có hai mùa tôm sinh sản chính là khoảng tháng 4-6 và tháng 8-10. Tôm cái thành thục lần đầu ở khoảng 3-3.5 tháng kể từ hậu ấu trùng 10-15 ngày tuổi (PL10-15). Kích cỡ tôm nhỏ nhất đạt thành thục được ghi nhận là khoảng 10-13cm và 7.5g.  Tuy nhiên, tuổi thành thục và kích cỡ thành thục của tôm còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như môi trường và thức ăn.
- Về đặc điểm dinh dưỡng: Tôm càng xanh trưởng thành là loài ăn tạp và ăn tầng đáy, nó sử dụng nhiều loại động vật khác nhau để làm thức ăn từ nhuyễn thể, giáp xác đến  tảo sợi và kể cả chất thối rữa hữu cơ, và tôm cũng ăn thức ăn viên công nghiệp. Tôm tìm thức ăn bằng cơ quan xúc giác, chúng dùng râu quét ngang, dọc phía trước hưóng di chuyển. Khi tìm gặp thức ăn chúng dùng chân ngực thứ nhất kẹp lấy thức ăn, đưa chân hàm và từ từ đưa vào miệng. Tôm có hàm trên và hàm dưới cấu tạo bằng chất kitin nên nghiền được các loại thức ăn cứng như nhuyễn thể…
II. KỸ THUẬT NUÔI TÔM CÀNG XANH TRONG AO ĐÂT
1. Lựa chọn địa điểm và kỹ thuật xây dựng ao đất nuôi tôm càng xanh
- Địa điểm gần nguồn cung cấp nước tốt, nếu bị nhiễm mặn thì độ mặn không quá cao và thời gian mặn trong năm không quá dài (< 6 tháng).
- Chất đất xây dựng tốt nhất là đất sét hoặc sét pha cát tránh các vùng  đất phèn.
- Vị trí xây dựng ao tốt nhất là gần đường giao thông lưới điện, xa các khu công nghiệp, tránh các vùng ô nhiễm, có trật tự, an ninh tốt.
- Ao có hình chữ nhật là thích hợp nhất.
- Kích thước: Vừa phải, tốt nhất nên có chiều rộng 15-30m, dài gầp 2-3 lần rộng.
- Diện tích ao: Tùy thuộc và qui mô của trại, có thể từ vài trăm m2/ao đến vài nghìn m2/ao. Tốt nhất 2.000-5.000m2.
- Bờ ao: Phải đủ cao và chắc chắn, đảm bảo giữ được mực nước trong ao từ 1-1,5m tạo không gian rộng lớn để tôm hoạt động, ổn định môi trường nước. Bờ ao phải đảm bảo cao hơn mực nước cao ít nhất 0,5m. Khi xây dựng bờ tốt nhất nên đầm nén để tăng khả năng giữ nước. Trên bờ ao nên trồng cỏ phủ bề mặt để chống xói mòn do mưa. Không nên trồng các loại cây cao, nhiều lá, tránh rụng lá làm bẩn nước. Hoặc tán cây chống gió làm giảm lượng khí (oxy) hoà tan vào nước, hoặc rễ cây làm nứt bờ gây rò rỉ...
- Nền đáy ao: Mặt đáy ao cần có độ nghiên theo chiều dài ao về phía cống thoát, để tháo nước dễ. Đáy ao cần bằng phẳng để dễ kéo lưới khi thi hoạch hoặc có thể xẻ một rãnh nhỏ để tôm tập trung khi xả cạn để thu hoạch. Khi xây dựng đáy ao tốt nhất nên đầm nén thật kỹ để đảm bảo độ cứng chắc và giữ được nước, tránh sự sinh khí độc sau này và chỉ nên có một lớp bùn mỏng  5-10cm tạo điều kiện cho động vật đáy phát triển.
- Cống cấp tiêu nước: Nên có 2 cống cấp và thoát riêng biệt đặt chéo nhau ở 2 bờ đối diện. Cống thoát đặt sát đáy ao, cống thoát đặt ở vị trí ngang với mực nước trung bình cần thiết trong ao. Cống có thể làm đơn sơ (bọng dừa, cao, gỗ) hay kiên cố, khẩu độ lớn nhỏ tùy diện tích ao.
- Hệ thống phòng chống địch hại: Trước các hệ thống cống lấy nước cần có lưới, đăng che chắn. Chung quanh ao cũng có thể làm lưới, đăng chắn  trên mặt bờ ao hoặc đắp các bờ mương nhỏ. Hệ thống cấp nước phải có lưới lọc, mắt lưới thường là 2a = 0,5-1mm.
- Hệ thống quạt nước tăng cường oxy cho ao: Nên có nhằm tăng mật độ nuôi, có thể sử dụng hệ thống quạt nước trục ngắn hoặc trục dài, kéo bằng moteur điện hoặc động cơ Diesel.
2.Chuẩn bị ao đất nuôi tôm càng xanh
- Sửa lại bờ, cống, đắp hang mọi, rò rỉ và sửa thiết bị chống địch hại. 
- Nếu lớp bùn đáy không vượt quá 10-15cm thì chỉ cần xả cạn nước, phơi khô. Nếu bùn đáy quá dày (> 15cm) nên vét bỏ bớt rồi phơi khô. 
- Cần diệt hết cua, rắn, cá, tôm tạp...
 Ao  nuôi mới xây dựng còn nhiều dinh dưỡng có thể trồng cỏ, lúa ở đáy cho lên xanh rồi đưa nước vào ngập mới sử dụng. Ao có pH thấp (5-6,5) bón từ 2-3tấn vôi/ha. Ao cũ bón 1-2 tấn vôi/ha. Sau khi bón vôi 2-3ngày, dùng phân chuồng ủ hoai bón cho ao. Ao cũ 3-5tấn/ha, ao mới 5-10tấn/ha. Sau đó cho nước vào tráng đáy ao để 15 - 20ngày rồi mới lấy đầy nước, lúc này có thể bón thêm phân NPK với lượng 50kg/ha. Nước lấy vào ao chú ý phải qua hệ thống lưới lọc ở cống.  
3. Chon giống và thả giống
- Có thể sử dụng tôm giống tự nhiên hoặc tôm giống sản xuất nhân tạo. 
- Tôm giống nhất thiết phải đều cỡ, khỏe mạnh không bị thương tích, ký sinh, nhiễm bệnh. 
- Mật độ thả giống thích hợp là 15-20con/m2. 
- Giống trước khi thả xuống ao nuôi cần phải được làm thích nghi với môi trường mới một cách từ từ ( lưu ý sự chênh lệch giữa nhiệt độ và độ pH của ao nuôi và nước chuyển tôm, để cho cân bằng nhiệt độ trong 10-15phút mới thả tôm ra ao. 
- Thời gian thả tôm tốt nhất là từ 7-10giờ sáng hoặc 16-18giờ chiều.)
4. Thức ăn và cách cho ăn
Tốt nhất nên cho tôm ăn thức ăn tổng hợp (tự chế biến hay mua các loại thức ăn viên cho tôm do các nhà máy chế biến thức ăn chế biến sẵn) sẽ có đầy đủ và cân đối các thành phần dinh dưỡng hơn, phù hợp với nhu cầu của tôm. Ở đây xin giới thiệu một số nguồn nguyên liệu và tỉ lệ pha trộn như sau:

Nguyên liệu                  Tỷ lệ pha trộn (%)
Bột cá                                      20
Bột xương, thịt                       10
Cám gạo                              15 - 20
Bã rượu (hèm)                         2
Bắp                                      20 - 25
Bã đậu (đậu nành)               15 - 25
Dầu cá                                      1
Chất kết tinh                            1

Pha các thành phần nguyên liệu theo tỉ lệ trên có thể được thức ăn tôm có hàm lượng đạm từ 25-30%. Thức ăn nên chế biến thành viên có đường kính 2,5-5mm, thời gian tan hết trong nước từ 6-10 giờ. Thức ăn đã chế biến không nên để quá ba tháng để tránh ngộ độc tôm khi cho ăn.
Lượng thức ăn nên căn cứ vào trọng lượng tôm, có thể tham khảo bảng sau:
Bảng: Cách cho tôm ăn căn cứ vào trọng lượng tôm.

TRỌNG LƯỢNG TÔM (GAM/CON)       LƯỢNG THỨC ĂN (%)
                         2.5 - 3                                                6.5
                            4 - 5                                                5.5
                            6 - 9                                            4.2 - 4.5
                          10 - 13                                          3.7 - 4.0
                          14 - 20                                          3.0 - 3.5
                          20 - 50                                          2.5 - 3.0
                             ≥ 50                                                2.0

Cho tôm ăn có thể rải đều khắp ao và có một số sàng ăn cố định. Cho tôm ăn có thể vào lúc sáng sớm (5-7giờ sáng) và chiều tối (16-18giờ). Tuy nhiên, nếu chỉ cho tôm ăn vào lúc chiều tối cũng đạt hiệu quả cao lại giảm được công lao động. Phải thường xuyên kiểm tra sàng ăn để điều chỉnh lượng thức ăn cho hợp lý.  
5. Quản lý ao nuôi 
- Thay nước mới thường xuyên, giữ mực nước sâu ít nhất từ 0,8-1m, mặt nước ao phải thông thoáng.
- Lưu ý đến độ phèn (pH) của ao tôm, nhất là trong mùa mưa nên dùng vôi pha nước ngọt rải khắp ao (1-1,5kg/100m2) nếu pH<7. Ngoài ra còn dùng 8-10kg vôi/100m2 để rải quanh bờ trước những cơn mưa lớn.
- Giữ nước ao có màu xanh đọt chuối, độ trong 20-40cm. Nếu màu đậm hơn nên tiến hành thay nước. Nếu nước trong hơn nên bón thêm phân và vôi để tảo phát triển.
- Thường xuyên phát hoang cỏ dại, bụi rậm để loại trừ địch hại. Nếu phát hiện trong ao nuôi tôm có cá dữ, có thể sử dụng thuốc diệt cá (dây thuốc cá, Saponin, hạt bồ hòn) để diệt cá dữ mà không ảnh hưởng đến tôm.
- Thường xuyên kiểm tra tôm để theo dõi tốc độ sinh trưởng, tình hình tôm bắt mồi và tình hình sức khỏe, bệnh tật cua tôm để có hướng điều chỉnh, khắc phục kịp thời. 
6. Thu hoạch:
Sau thời gian nuôi 4-5 tháng có thể dùng lưới đánh tỉa có mắt lưới 2a= 5cm để thu tỉa các tôm lớn. Đến thời điểm thu hoạch toàn bộ có thể xả cạn nước còn 40-50cm, dùng lưới kéo sát đáy ao và di chuyển chậm, sau đó gom lại và dùng vợt bắt tôm cho vào các giỏ chứa đặt nơi có nước sạch hoặc dòng nước chảy.
 Nếu ao nuôi theo phương pháp đánh con lớn thì dùng lưới thu tỉa (2a = 5cm) để bắt tôm lớn và sau đó thả bù tôm nhỏ, cứ bắt 1 tôm lớn thả bù 2 tôm nhỏ, khoảng cách mỗi lần đánh tỉa từ 15-30 ngày, sau 18-24 tháng nuôi có thể thu hoạch toàn bộ (xả cạn ao).
Phan Thị Mỹ Nhung - Trạm KN LH Triệu Phong - Đông Hà
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây