Đánh thức tiềm năng ngành nghề nông thôn trong bối cảnh mới

Chủ nhật - 08/02/2026 21:09

Ngành nghề nông thôn là một trong những trụ cột kinh tế bền vững của địa phương, không chỉ góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, là nơi lưu giữ linh hồn của những bàn tay tài hoa, khéo léo qua bao thế hệ. Sau khi về chung một nhà, tỉnh Quảng Trị có gần 27.300 cơ sở hoạt động trong lĩnh vực ngành nghề nông thôn, thu hút thu hút gần 53.000 lao động tham gia sản xuất, kinh doanh. Đây là lực lượng quan trọng góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tích cực, từng bước hiện đại hóa nhưng vẫn giữ được bản sắc của làng nghề truyền thống.

Điều đáng chú ý là hệ thống nghề, làng nghề và làng nghề truyền thống ngày càng được củng cố và mở rộng. Toàn tỉnh hiện có 44 đơn vị nghề, làng nghề và làng nghề truyền thống đã được công nhận, gồm 21 làng nghề, 21 làng nghề truyền thống và 2 nghề truyền thống. Mỗi làng nghề không chỉ là nơi sản xuất hàng hóa mà còn là không gian văn hóa đặc sắc, kết tinh tinh hoa lao động của người dân các dân tộc sinh sống trên nhiều vùng miền qua nhiều thế hệ tạo ra những sản phẩm vừa có giá trị kinh tế, vừa thấm đẫm tinh thần quê hương.
So sánh giữa hai tỉnh trước khi sáp nhập, có thể thấy nhiều sự tương đồng nhưng cũng có những nét riêng mang bản sắc địa phương. Tỉnh Quảng Bình (cũ) có 19 làng nghề và 10 làng nghề truyền thống, tập trung chủ yếu ở các ngành nghề chế biến nông-lâm-thủy sản, thủ công mỹ nghệ... Trong khi đó, tỉnh Quảng Trị (cũ) nổi bật với 2 làng nghề, 11 làng nghề truyền thống và 2 nghề truyền thống, nhiều nghề đã trở thành thương hiệu quen thuộc, như nghề nấu rượu Kim Long, làm bún bánh Cẩm Thạch, đan lát Gio Linh, cao dược liệu Định Sơn, Cam Lộ... Những giá trị ấy không chỉ góp phần giữ gìn hồn cốt văn hóa dân tộc mà còn tạo ra sản phẩm hàng hóa có khả năng cạnh tranh trên thị trường. Đó không chỉ là sinh kế, mà còn là biểu tượng văn hóa, mang đậm hồn quê xứ Quảng, nơi nuôi dưỡng nghị lực và sáng tạo của con người kiên trung bất khuất.
Thực tế cho thấy, các cơ sở ngành nghề nông thôn ngày càng năng động hơn trong sản xuất-kinh doanh, từng bước tiếp cận khoa học công nghệ, đổi mới mẫu mã sản phẩm, chú trọng quảng bá, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu. Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ của Nhà nước về đào tạo nghề, hỗ trợ máy móc thiết bị, xúc tiến thương mại và công nhận làng nghề truyền thống đã trở thành “đòn bẩy” giúp nhiều cơ sở vươn lên khẳng định vị thế của mình trên thị trường nông lâm sản.
Sự chuyển mình ấy còn đến từ tư duy mới của người làm nghề. Họ không chỉ “giữ nghề” mà còn “làm giàu từ nghề”. Việc kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa giá trị thủ công và yếu tố sáng tạo đã và đang mở ra hướng đi mới cho hàng ngàn lao động nông thôn; đồng thời tạo nền tảng cho phát triển du lịch trải nghiệm làng nghề để vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn văn hóa.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, lĩnh vực ngành nghề nông thôn vẫn đang đối mặt với không ít thách thức: quy mô sản xuất còn nhỏ, thiếu vốn đầu tư, năng lực quản trị yếu, lao động trẻ rời bỏ nghề, trong khi nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một do thiếu lực lượng kế thừa. Thực tiễn này đòi hỏi các địa phương cần có chiến lược đồng bộ hơn: tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, khuyến khích đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số, và đặc biệt là gắn kết bảo tồn nghề truyền thống với phát triển du lịch, OCOP và xây dựng nông thôn mới.
Ngành nghề nông thôn không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là câu chuyện văn hóa, nhân sinh, là hơi thở của làng quê Quảng Trị. Những bàn tay tài hoa, cần mẫn nơi thôn dã vẫn ngày ngày “thổi hồn” vào từng sản phẩm, góp phần làm giàu đẹp quê hương, khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Việt trong dòng chảy hội nhập.

Tác giả: Võ Thị Bích Thảo (Chi cục KTHT và QLCL)