HƯỚNG DẪN PHÒNG TRỪ DỊCH HẠI LÚA GIAI ĐOẠN TRƯỚC, TRONG VÀ SAU TRỔ

Thứ tư - 15/04/2026 16:03

Vụ Đông xuân 2025 -2026, toàn tỉnh gieo cấy trên 54.890 ha lúa, hiện các trà lúa đang giai đoạn làm đòng, trà sớm ôm đòng - trổ. Thời gian qua, thời tiết tương đối thuận lợi giúp cây lúa sinh trưởng phát triển tốt, đồng thời tạo điều kiện cho nhiều đối tượng sâu bệnh phát sinh gây hại.

HƯỚNG DẪN PHÒNG TRỪ DỊCH HẠI LÚA GIAI ĐOẠN TRƯỚC, TRONG VÀ SAU TRỔ

Theo dự báo của Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, thời gian tới là thời điểm giao mùa, đêm và sáng sớm có sương mù, ẩm độ không khí cao, nhiệt độ ngày và đêm chênh lệch lớn là điều kiện rất thuận lợi cho nhiều đối tượng dịch hại phát sinh và gây hại (bệnh đạo ôn cổ bông, rầy, sâu cuốn lá nhỏ, bệnh đốm sọc vi khuẩn, khô vằn, bạc lá, lem lép hạt) nhất là trên các chân ruộng mật độ gieo dày, bón thừa đạm, thường xuyên giữ nước trong ruộng,... ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng cuối vụ. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hướng dẫn phòng trừ một số đối tượng sinh vật gây hại giai đoạn trước, trong và sau trổ với một số nội dung sau:
- Đối với bệnh đạo ôn cổ bông:
Nguyên nhân do nấm Pyricularia oryzea gây ra trong điều kiện nhiệt độ từ 20 – 28⁰C, ẩm độ không khí cao (trời âm u, có sương mù), chân ruộng bón thừa đạm. Bệnh gây hại nhiều bộ phận trên cây lúa như cổ bông, cổ gié, đốt thân.
Trên thân, cổ lá và cổ bông vết bệnh có thể xuất hiện một vết nhỏ màu xám, sau đó chuyển thành màu nâu và lan rộng quanh cổ lá, cổ bông hơi teo thắt lại gây hiện tượng bông bạc.
Tăng cường kiểm kỹ trên các giống nhiễm như: J02, HC95, BĐR57, Bắc Thơm 7, Đài thơm 8, QC03..., trên các ruộng gieo dày, bón phân không cân đối... phun thuốc trừ bệnh kịp thời khi bệnh mới phát sinh (tỷ lệ bệnh khoảng 5%).
Sử dụng một trong các loại thuốc có hoạt chất sau đây để phòng trừ: Isoprothiolane , Tricyclazole, Azoxystrobin+Difenoconazole, Fenoxanil + Isoprothiolane, Propiconazole + Tricyclazole, Fenoxanil + Tricyclazole...; Trên những ruộng nhiễm bệnh đạo ôn phải ngừng bón tất cả các loại phân kể cả phân bón lá, thuốc kích thích sinh trưởng.
Đối với bệnh đạo ôn cổ bồng cần phun phòng 2 lần: trước và sau trổ 5-7 ngày, các ruộng lúa đã bị nhiễm đạo ôn lá nặng nhất thiết phải phun phòng đạo ôn cổ bông.
- Đối với bệnh do vi khuẩn (Bệnh bạc lá lúa, đốm sọc vi khuẩn):
Với điều kiện thời tiết như hiện nay, bệnh do vi khuẩn gây hại lúa sẽ tiếp tục gây hại và có khả năng lây lan trên diện rộng, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng, phát triển và năng suất của lúa nếu không được phòng trừ kịp thời.
+ Bệnh đốm sọc vi khuẩn: Bệnh xuất hiện trên lá là những vết sọc nhỏ ngắn khác nhau, chạy dọc giữa các gân lá, lúc đầu vết sọc xanh trong giọt dầu, dần dần chuyển màu nâu, tạo thành các sọc nâu hẹp, xung quanh sọc nâu có thể có quầng vàng nhỏ.
+ Bệnh bạc lá: Vết bệnh giống những sọc thấm nước ở rìa lá, có màu vàng đến màu trắng, đầu tiên xuất hiện ở đầu lá hoặc 2 bên mép lá, sau đó lan dần vào phiến lá. Trên các giống nhiễm bệnh có thể lan xuống tận bẹ lá. Bệnh hại nặng làm cho lá mất khả năng quang hợp, ảnh hưởng lớn đến năng suất.

Ảnh: Ruộng lúa bị bệnh do vi khuẩn

Đối với bệnh do vi khuẩn gây hại, cần tuân thủ nguyên tắc phòng bệnh là chính. Sử dụng một trong các loại thuốc có hoạt chất sau đây để phòng trừ: Bronopol, Oxolinic acid + Streptomycin sunfate…
- Bệnh lem lép: Phòng trừ hiệu quả nhất trước và sau khi lúa trổ 3-5 ngày khi vi sinh vật chưa kịp ký sinh vào bông lúa, đồng thời cần tiến hành phun sớm, khi bệnh mới chớm phát sinh gây hại.
Sử dụng một trong các loại thuốc có hoạt chất sau đây để phòng trừ: Hexaconazole, Tricyclazole, Difenoconazole + Propiconazole, Azoxystrobin + Difenoconazole…
- Bệnh khô vằn: Bệnh xuất hiện ở hầu hết các chân ruộng gieo dày, bón thừa đạm. Sử dụng một trong các loại thuốc có hoạt chất sau đây để phòng trừ: Hexaconazole, Polyoxin B, Difenoconazole,…
- Ngoài ra, cần theo dõi các đối tượng gây hại khác như diễn biến tích lũy, gia tăng mật độ của chuột, rầy các loại, sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân…, tình hình phát sinh gây hại bệnh thối thân, nhện gié… giai đoạn lúa làm đòng - trổ - chín để có biện pháp phòng trừ kịp thời theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, không làm ảnh hưởng lớn đến năng suất lúa cuối vụ.
* Lưu ý:
- Hướng dẫn, khuyến giữ mực nước hợp lý trong ruộng lúa để hạn chế sâu bệnh phát sinh; phun thuốc vào lúc sáng sớm, chiều mát, tránh ảnh hưởng đến quá trình phơi màu của lúa. Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” và thực hiện xử lý thu gom rác thải BVTV theo quy định.
- Để tăng hiệu quả, giảm chi phí, an toàn và bảo vệ môi trường trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần khuyến cáo các đơn vị và bà con nông dân sử dụng máy bay không người lái (drone) trong phun thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ sâu bệnh.

Tác giả: Như Hà – Hoàng Nguyệt (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật)